Osman Kavala davasında beş ayrı hak ihlali kararı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Osman Kavala davasında Türkiye'yi beş maddeden mahkûm etti; Kavala’nın tahliyesini istedi.

Strazburg’taki mahkeme merkezinde toplanan Büyük Daire kararı 15'e karşı 2 oyla alındı. Kararda karşı oy kullanan yargıçlar Türkiye’den seçilen Saadet Yüksel ve Bosna-Hersek’ten seçilen Faris Vehabović oldu. 

Kararda şu ihlallerin gerçekleştiğine hükmetti: 

-Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. (ifade özgürlüğü) ve 11. maddelerin (toplanma ve dernek kurma özgürlüğü) ihlali; 

-Mahkemelerin bağımsızlığı ve tarafsızlığı, yargılamanın adilliği ve savunma haklarına getirilen kısıtlamalarla ilgili şikayetler bağlamında 6. maddenin 1. fıkrasının (adil yargılanma hakkı) ihlali; 

-5. maddenin 1. fıkrasının (özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlali; 1

-8. madde (haklara getirilen kısıtlamaların sınırlandırılması) ihlali, 

-5. maddenin 1. fıkrası, 6. maddenin 1. fıkrası, 10. ve 11. maddelerle birlikte değerlendirildiğinde ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası konusunda bir gözden geçirme mekanizmasının bulunmamasına ilişkin şikâyetle ilgili olarak 3. madde (insanlık dışı veya aşağılayıcı muamelenin yasaklanması) ihlali.

Tahliye edilmesi istendi

Mahkeme, Türkiye’den, başvuranın mümkün olan en erken tarihte serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini ve başvuran aleyhine alınan tedbirlerin sonuçlarını ortadan kaldırmasının da devletin yükümlülüğü olduğunu belirtti. 

Kararda, başvuranın cezai hükmü, sözleşme hukuku uyarınca geçersiz ve hükümsüz sayılması istendi. 

Kavala, 18 Ekim 2017 tarihinden bu yana cezaevinde bulunuyor. Kavala, Mayıs ve Eylül 2013 tarihleri arasında Gezi Parkı olayları bağlamında güç ve şiddet yoluyla hükümeti devirmeye teşebbüs etmekle ve 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi kapsamında anayasal düzeni devirmeye teşebbüs etmekle suçlanmıştı. 

Mahkeme, 10 Aralık 2019 tarihli ve 11 Temmuz 2022 tarihli önceki kararlarındaki bulguları da teyit etti. 

Tazminat

Mahkeme, Türkiye'nin Kavala'ya üç ay içinde 70 bin avro manevi tazminat ve 43 bin 342 avro yargılama gideri ödemesine hükmetti. 

Mahkeme, hükümetin Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yolunun tüketilmediği yönündeki ön itirazını reddetti. Yargılama süresine ilişkin şikâyeti ise kabul edilemez buldu. 

Sözleşme'nin kararların bağlayıcılığını düzenleyen 46. maddesi kapsamında Mahkeme, Türkiye'nin Kavala'yı "mümkün olan en kısa sürede" serbest bırakmasına hükmetti. Karara göre, bu karardan sonra Kavala'nın hapiste tutulmaya devam edilmesi, tespit edilen ihlallerin sürdürülmesi anlamına gelecek.