NATO liderleri Ankara zirvesinde bir araya geliyor

Ankara’da düzenlenen 36'ncı NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi’nde liderler bugün resmi oturumlarda bir araya gelirken, görüşmelerin odağında savunma harcamaları, savunma sanayisi yatırımları, NATO’nun gelecekteki yapılanması ve Ukrayna’ya destek yer alacak. 

Ankara’da dün Bakanlar düzeyindeki toplantılar ve yan etkinliklerle başlayan zirvenin başarısı, bugünkü liderler oturumlarında belli olacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen zirve kapsamında Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna resepsiyon ve resmi akşam yemeği verdi. 

Programın ardından liderler aile fotoğrafı çektirdi.

Trump ise Ankara’ya gelişinin ardından yaptığı açıklamalarda Grönland konusunu yeniden gündeme taşıdı, İran’a yönelik saldırılar sırasında bazı Avrupalı müttefiklerden beklediği desteği göremediğini söyledi ve Avrupa’daki ABD askerlerini çekebileceği yönündeki mesajlarını yineledi.

NATO çevrelerinde, Trump’ın öngörülemeyen çıkışlarının zirvenin son dakikalarına kadar dikkatle takip edildiği belirtiliyor. 

Zirve öncesinde üst düzey bir NATO diplomatı, önceliğin “zirvenin sorunsuz tamamlanması ve birlik görüntüsünün korunması” olduğunu ifade etmişti.

Liderlerin resmî oturumlarda ele alacağı başlıca konular şunlar olacak:

Savunma harcamaları

NATO’nun 2025’te Lahey’de aldığı karar doğrultusunda üye ülkelerin savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarılması hedefindeki ilerleme değerlendirilecek.

Estonya, Letonya, Litvanya ve Polonya bu hedefi şimdiden aşarken, Türkiye’nin savunma harcamalarının milli gelire oranı da yüzde 2,33’ten yüzde 3,8’e yükseldi.

Savunma sanayii yatırımları

İttifak, artan savunma bütçelerinin üretim kapasitesine ve askerî kabiliyetlere dönüştürülmesini hedefliyor. 

NATO Savunma Forumunda açıklanan milyarlarca dolarlık yeni yatırımların bu dönüşümün ilk somut adımları olduğu değerlendiriliyor.

Son 10 yılda Avrupa’daki NATO üyeleri ile Kanada savunmaya toplam 1,2 trilyon dolar harcarken, yalnızca 2025 yılında savunma harcamaları yaklaşık yüzde 20 artarak 139 milyar dolar ek yatırım yapıldı.

NATO 3.0 dönemi

ABD’nin Avrupa’nın güvenliğinde daha sınırlı rol üstleneceği yönündeki yaklaşımı doğrultusunda, NATO içinde “NATO 3.0” olarak adlandırılan yeni yapılanma öne çıkıyor.

Bu model kapsamında Avrupalı müttefiklerin kolektif savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi öngörülürken, ABD’nin ise özellikle nükleer caydırıcılıktaki lider rolünü sürdürmesi planlanıyor.

Zirve bildirisinde “Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa” vurgusuna yer verilmesi ve Avrupa ülkeleri ile Kanada’nın ittifakın savunmasında daha büyük sorumluluk üstlendiğinin altının çizilmesi bekleniyor.

Ukrayna’ya destek

Liderlerin Ukrayna’ya desteğin süreceği yönünde ortak mesaj vermesi bekleniyor. 

NATO, Ukrayna’nın özellikle insansız hava araçları ve hava savunması alanındaki savaş deneyimlerinden yararlanmayı hedefliyor.

Bununla birlikte Ukrayna’nın NATO üyeliği konusunda mevcut tutumda değişiklik beklenmiyor ve kısa vadede üyelik sürecinde yeni bir adım öngörülmüyor.

Zirve sonunda yayımlanması beklenen bildiride, NATO’nun ortak savunma ilkesini düzenleyen Washington Antlaşmasının 5’inci maddesine bağlılık yeniden teyit edilecek. 

Belgede ayrıca Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği için uzun vadeli tehdit oluşturduğu vurgulanacak, terörizmin NATO açısından süregelen bir güvenlik riski olduğu ifade edilecek ve İran’ın nükleer silah edinmemesi gerektiği yinelenerek Tahran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı göstermesi çağrısı yapılacak.

Bildiride ayrıca müttefiklerin Ukrayna’ya 2026 ve 2027 yılları için toplam 70 milyar avro seviyesinde askeri destek sağlamayı taahhüt etmesi bekleniyor.