İran Hürmüz Boğazı’nı kapatırken ABD yeni saldırılar düzenledi

ABD, İran güçlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçen bir gemiye saldırmasına yanıt olarak yeni bir saldırı dalgası başlattı.

ABD’nin saldırılarına karşılık olarak İran İslam Devrim Muhafızları, su yolunun bir sonraki duyuruya kadar kapatıldığını açıkladı ve bölgedeki ABD üslerine ve müttefiklerine saldırılar düzenledi.

Devrim Muhafızları, Ürdün'deki bir ABD üssünü vurduğunu açıklarken, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt ve Bahreyn de İran'dan gelen füzelere ve insansız hava araçlarına karşılık verdi.

Bu gelişme, bu hafta başında üç ticari tankerin saldırıya uğraması ve bunun üzerine ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yaşanmasının ardından geldi.

BBC’nin haberine göre, Pazar günü erken saatlerde devlet medyası, İran’ın onaylanmamış bir rotadan seyretmeye çalışan bir gemiye deniz seyir füzesi ateşledikten sonra Boğaz’ı bir sonraki duyuruya kadar kapattığını bildirdi.

Devlet haber ajansının aktardığı açıklamaya göre, Devrim Muhafızları, geminin tekrarlanan talimatları görmezden gelmesi üzerine “uyarı atışlarıyla vurulduğunu ve durdurulduğunu” belirtti.

Ayrıca, boğazın kapatılması sonucu ortaya çıkacak herhangi bir ABD “saldırganlığı sert bir şekilde” yanıt verileceği ve bölgedeki yeni üslerin hedef alınacağı uyarısında bulundu.

“Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin”

Aynı zamanda İran’ın ABD ile müzakerelerinden sorumlu baş müzakereci olan İran Meclis Başkanı Muhammed Bkır Kalibaf, X platformundan “Tek taraflı anlaşmaların devri SONA ERDİ. Size söylemiştik: sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçeklik kapıyı çalıyor” diye yazdı. 

Bu hafta üçüncü tur saldırıları başlatan ABD Merkez Komutanlığı (Centcom), Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı'nda Güney Kıbrıs bayraklı bir gemiye “açıkça saldırdığını” belirtti.

Centcom, MV GFS Galaxy gemisinin makine dairesinde meydana gelen ciddi hasar nedeniyle “yoluna devam edemediğini” açıkladı. Ayrıca mürettebattan bir kişinin kayıp olduğu ifade edildi. 

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), askeri yetkililer tarafından geminin mürettebatının gemiyi terk etmek zorunda kaldığı ve bir cankurtaran botunda olduğu konusunda bilgilendirildiğini açıkladı.

Centcom’un X paylaşımında, “İran, ticari gemilere yönelik önceki saldırılardan sorumlu tutulduktan sonra Mutabakat Zaptı’na bağlılığını göstermek için bir kez daha fırsat buldu, ancak yine başarısız oldu” denildi.

Karşılıklı suçlama ve saldırılar

Açıklamada, ABD saldırılarının füze ve İHA üsleri, iletişim ağları ve kıyı gözetleme noktaları dahil olmak üzere 140 İran askeri hedefini vurduğu belirtildi.

Açıklama, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından paylaşıldı. Hegseth, “İran kötü bir seçim yaptı. Şimdi bedelini ödüyorlar” diye yazdı.

Devrim Muhafızları, ABD'nin “güney kıyısındaki bir dizi kıyı üssünü ve telekomünikasyon kulesini” hedef aldığını açıkladı. 

Buna karşılık İran, misillemenin “ilk aşaması”nın Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'ne yönelik saldırıları içerdiğini belirterek, üssün komuta ve kontrol merkezini ve MQ9 insansız hava aracı hangarlarını imha ettiğini açıkladı.

Bu haftanın başlarında, ABD'nin önerdiği rotayı izleyerek Umman sularından geçmeye çalışan üç ticari tanker saldırıya uğradı. İran, tek “güvenli” rotanın kendi sularından geçen ayrı bir rota olduğunu defalarca dile getirmişti.

İranlı yetkililere göre, bu olay ABD’nin bir dizi saldırısına yol açtı; bu saldırılarda 17 kişi öldü, 115 kişi yaralandı. İran ise Körfez’deki ABD müttefiklerine yönelik saldırılarla karşılık verdi.

Bu karşılıklı saldırılar gerginliği tırmandırdı; ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın saldırılarının ateşkesin sona erdiği anlamına geldiğini açıkladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise ABD’yi anlaşmayı ihlal etmekle suçladı.

Ancak ABD lideri, görüşmelerin devam edeceğini ve arabulucuların süreci yeniden canlandırmaya çalıştığını belirtti. ABD basını, İran’ın Amerikalı yetkililere tankerlere yönelik saldırıların bir hata olduğunu söylediğini ve suçu içerdeki asi bir gruba attığını bildirdi.

Amerikalı yetkililer, arabulucular aracılığıyla İran’dan, hayati öneme sahip uluslararası bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı’nın açık olduğunu kamuoyuna açıklaması ve ticari gemilere ateş açmayı durduracağına dair taahhütte bulunması talebini ilettiklerini belirtiyor.

Hamaney’den intikam çağrısı

Bu kapatma kararı, İran'ın Dini Lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in, babasının cenazesinden bu yana yaptığı ilk kamuoyu açıklamasında intikam çağrısında bulunmasının ardından geldi.

Babası ve selefi Ali Hamaney, 28 Şubat'ta, ABD-İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın ilk gününde düzenlenen bir hava saldırısında hayatını kaybetmişti. Hamaney, Cuma günü memleketi Meşhed'de toprağa verildi.

Devlet televizyonunda okunan bir açıklamada, yeni Ayetullah, intikamın “ulusun iradesi” olduğunu söyledi. Açıklamada, “Şehit liderin ve bu iki savaşın tüm şehitlerinin kanının intikamını, suçlu ve rezil katillerden alacağımıza söz veriyoruz. Bu mesele ne benim kişisel varlığıma ne de diğer yetkililerin varlığına bağlıdır. Biz olsak da olmasak da bu gerçekleşecektir” deniliyor. 

Geçtiğimiz birkaç gün boyunca cenaze törenlerine katılan birçok İranlı, Trump’ın öldürülmesini talep eden pankartlar taşıdı. Trump ise Cumartesi günü yaptığı açıklamada, bu tür herhangi bir planın hayata geçirilmesi halinde ABD’nin yanıt olarak İran’ın “tüm bölgelerini yerle bir edeceği ve yok edeceği” uyarısında bulunmuştu.

Wall Street Journal ve diğer ABD medyası bu hafta, İsrail’in İran’ın yakın zamanda ABD başkanını suikast planı hazırladığına dair istihbaratı Washington ile paylaştığını bildirdi.

Ancak Trump, Tahran’ın yeni bir plan hazırladığını ya da istihbarat kaynağının İsrail olduğunu yalanladı. New York Post’a verdiği röportajda, “uzun süredir [İran’ın suikast listesinde] 1 numara” olduğunu söyledi.