Artemis II Ay turunu tamamladı, Dünya'ya dönüşe geçti

Amerikan Uzay ve Havacılık Dairesi NASA, Artemis II görevi kapsamında Ay’ın etrafında tur atan dört astronotla, uzay aracının Ay’ın arka yüzünden geçişi sırasında oluşan yaklaşık 40 dakikalık planlı iletişim kesintisinin ardından yeniden temas kurulduğunu açıkladı.

Astronotlar, Ay çevresindeki başarılı uçuşun ardından Dünya’ya dönüş yoluna girerken, insanlığın şimdiye kadar ulaştığı en uzak mesafelerden birine erişti.

Görev kapsamında kullanılan “serbest dönüş yörüngesi” (free-return trajectory), Dünya ve Ay’ın yerçekiminden yararlanarak yakıt ihtiyacını azaltıyor. Sekiz şeklini andıran bu rota, uzay aracını Ay’ın arkasından çıkar çıkmaz otomatik olarak Dünya’ya yönlendirdi.

İletişim kesintisinin, uzay aracının Ay’ın Dünya’dan doğrudan görüş hattının dışına çıkması nedeniyle olduğu belirtildi.

“Dünya’dan tekrar haber almak harika,” diyen NASA astronotu Christina Koch, “Her zaman Dünya’yı, her zaman birbirimizi seçeceğiz” ifadelerini kullandı.

Mürettebat, iletişimin yeniden kurulmasının ardından Ay’ın Güneş’i kısa süreliğine tamamen kapattığı bir tam Güneş tutulmasına da tanıklık etti. Bu sırada Güneş’in dış atmosferi (korona) gözlemlendi.

“Tam anlamıyla bilim kurgu gibi. Gerçek dışı görünüyor,” diyen pilot Victor Glover, yaşadıkları anı böyle tarif etti.

Görev sırasında ekip, Apollo 13 tarafından 1970 yılında kırılan mesafe rekorunu geride bıraktı. Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen’den oluşan ekip, Dünya’dan yaklaşık 406 bin 778 kilometre uzaklığa ulaştı.

ABD Başkanı Donald Trump, Ay yörüngesinde görev yapan astronotları telefonla arayarak tebrik etti. Trump, “Gerçekten modern çağın öncülerisiniz. Tüm Amerika’yı son derece gururlandırdınız,” dedi.

Ay gözlemleri: “İnsan gözünün katkısı eşsiz”

Astronotlar, Ay’ın yüzeyine ilişkin saatler süren gözlemlerini Dünya’ya aktardı. Kanadalı astronot Jeremy Hansen, “Çıplak gözle gördüklerimiz akıl almaz. Bu rekorun uzun süre kırılmadan kalmaması için gelecek nesillere meydan okuyoruz” dedi.

Gözlemler sırasında özellikle Ay’ın gece ve gündüz sınırını ifade eden “terminatör” hattı dikkat çekti. Glover, “Işık açısından gördüğüm en engebeli yapı. Keşke daha fazla zamanım olsaydı” diye konuştu.

Görevin baş bilim insanı Kelsey Young ise astronotların aktardığı gözlemler için, “İnsanların benzersiz katkısı tam da bu. Bizi adeta yanınıza aldınız,” değerlendirmesinde bulundu.

Koch ise Ay kraterlerini “ışığın küçük deliklerden sızdığı bir abajura” benzeterek betimledi.

Astronotlar, görev sırasında iki yeni krateri isimlendirmek için izin istedi. Önerilen isimlerden biri kapsüllerinin adı “Integrity”, diğeri ise 2020’de hayatını kaybeden Wiseman’ın eşinin ismi “Carroll” oldu.

Bu anlarda Wiseman’ın gözyaşlarını tutamadığı ve mürettebatın birbirine sarıldığı aktarıldı.

Artemis programı: Ay’a dönüş yolunda

Artemis II, NASA’nın 1972’deki Apollo 17 görevinden bu yana düzenlediği ilk mürettebatlı Ay uçuşu olma özelliğini taşıyor.

Görev, 2027’de planlanan Artemis III kapsamında Ay yörüngesinde kenetlenme denemelerinin önünü açacak. Nihaî hedef ise 2028’de Artemis IV ile Ay’ın güney kutbuna insan indirmek.