Ceuta’ya göçmen akınında ölenlerin sayısı 57’ye yükseldi

Fas'tan, İspanya'nın Ceuta  özerk şehrine göçmen akınında ölenlerin sayısı 57’ye yükseldi.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in "İspanya'nın toprak bütünlüğünün ihlali" olarak nitelendirdiği olayda, Fas'tan 50.000 kadar göçmen İspanya'nın Ceuta bölgesine girdi.

Sadece 24 saat içinde gerçekleşen bu büyük göçmen akını, 85 bin nüfuslu şehri çaresiz bıraktı ve başkent Madrid için siyasi bir krizi tetikledi.  Diğer AB üyesi ülkelerden, İspanya'nın Schengen serbest dolaşım üyeliğinin askıya alınması yönündeki çağrıların da aralarında bulunduğu karışık tepkiler gelmesine yol açtı.

Cuma sabahı Ceuta'ya gelen Sanchez, kent nüfusunun güvenliğini garanti altına almak için elindeki tüm imkanları kullanacağını söyledi.

Sanchez, bu kitlesel göçü, İspanya Yüksek Mahkemesinin yakın tarihli bir kararından yararlanan "insan kaçakçılığı mafyalarına" bağladı. 

Mahkeme söz konusu kararda, Ceuta'ya veya İspanya'nın Kuzey Afrika'daki diğer yerleşim bölgesi Melilla'ya deniz yoluyla girmeye çalışırken yakalanan kişilerin, derhal geri gönderilemeyeceğine hükmetmişti.

Sanchez, İspanya'da bulunmak için yasal bir dayanağı olmayan kişilerin belgelendirilmesi, kaydının yapılması, önceliklendirilmesi (triyaj) ve "hızlandırılmış" bir şekilde sınır dışı edilmesini kolaylaştırmak amacıyla geçici bir kabul merkezi kurulacağını da söyledi.

İspanyol hükümeti Perşembe günü ve Cuma'nın ilk saatlerinde yaklaşık 50.000 kişinin sınırı geçtiğini belirtse de, Ceuta yetkilileri bu sayıyı yaklaşık 60.000 olarak ifade etti.

Söz konusu bölgeye ilave polis ve asker sevk eden İspanya İçişleri Bakanlığı, Cuma günü saat 18.00'e kadar 48 bin 300'den fazla kişinin gönüllü olarak Fas'a döndüğünü açıkladı.

AB üyeleri toplanıyor

AB'nin İrlanda Dönem Başkanlığı, Entegre Siyasî Kriz Müdahale mekanizması kapsamında  üye ülkelerin katılımıyla bir toplantı düzenliyor.

AB kaynakları, bu toplantının üye ülkelerden gelen uzmanlara "son iki gün içinde Ceuta'ya yönelik geçişleri, bugün Fas'a geri dönenlerin sayısını, AB'nin İspanya'ya sağladığı destekleri ve Fas ile yürütülen diplomatik temasları ele alma" fırsatı sunacağını belirtti.

AB büyükelçileri de Pazartesi günü Brüksel'de toplanacak.

Bu arada, İtalya, İspanya ile deniz ve hava sınırlarındaki Schengen serbest dolaşım uygulamasını geçici olarak askıya aldı. 

Ceuta: Fas kıyılarında İspanya toprağı

Ceuta, Fas’ın Akdeniz kıyısında yer alan ve İspanya’ya ait küçük bir yarımada, birkaç gündür uluslararası gündeme oturdu. 

Fas ile İspanya’nın küçük toprağı Ceuta arasındaki sınır kontrolleri son günlerde çökmüş gibi görünüyor. Bu durum, onlarca kişinin hayatını kaybetmesine yol açan kaotik ve tehlikeli sahneler eşliğinde tahmini 50.000 kişinin İspanya tarafına geçmesine yol açtı.

Cuma günü bir insani krizin yaşandığı Ceuta’da, sınırdan geçenlerin sayısı bölgenin normal nüfusunun üçte ikisinden fazlasını aştı.

Ceuta ve Melilla, Kuzey Afrika’nın Akdeniz kıyısı boyunca 250 mil doğuda yer alan bir başka İspanyol toprağı. Bu iki yerleşim birimi AB’nin Afrika ile olan tek kara sınırlarını oluşturuyor.

1580 yılından beri İspanya’nın egemenliği altında bulunan Ceuta, Hristiyanlar ve Müslümanlardan oluşan karma bir nüfusa ev sahipliği yaparken, İspanyol ve Faslı sakinleri ile gündelik işçiler nispeten uyumlu bir şekilde yaşamaktadır. Fas, Ceuta ve Melilla’yı resmi olarak İspanyol toprakları olarak tanımamakta ve sık sık bu bölgeleri işgal altındaki topraklar olarak nitelendirmektedir.

Ceuta neden bir göç kriz noktası?

İspanya, daha iyi ekonomik fırsatlar arayan ya da kendi ülkelerindeki şiddetten kaçan insanlar için Avrupa’ya girişin ana noktalarından biridir. Ceuta ve Melilla, Fas ve Afrika’nın diğer bölgelerinden İspanya’ya ulaşmaya çalışanlar için bir varış noktası olarak görüldükleri için yoğun bir şekilde tahkim edilmiş durumda. 

Ceuta veya Melilla’ya ulaşan birçok göçmen hemen geri çevrilirken, diğerleri İspanya’da sığınma başvurusu yaptıkları süre boyunca göçmen barınaklarında tutulur.

Ceuta’ya ulaşmak için insanlar genellikle Fas’ın Fnideq kasabasından yaklaşık 5 kilometre yüzerek geçerler. Diğerleri ise daha yakın olan Belyounech kasabasından geçiş yapmaya çalışır.

2022 yılında, çoğu Sahra Altı Afrika’dan gelen yaklaşık 2.000 kişinin Fas’tan Melilla’ya geçmeye çalışması sırasında 23 kişi hayatını kaybetti; 2014 yılında ise 200 kişinin sınır çitini tırmanarak veya şehri Fas topraklarından ayıran dalgakıranı yüzerek geçmeye çalışması sonucu Ceuta açıklarında en az 14 kişi öldü.

Ceuta ve Melilla’ya gelen göçmen sayısı, genellikle Kanarya ve Balear Adaları üzerinden İspanya’ya ulaşanların sayısından çok daha azdır.

İspanya’nın genel göçmen nüfusu son on yıllarda önemli ölçüde arttı. 50 milyonluk nüfusa sahip ülkede yaklaşık 10 milyon kişi başka yerlerde doğmuş. Bunların çoğu Kolombiya, Venezuela ve Fas kökenlidir ve tarım, turizm ve hizmet sektörü dahil olmak üzere İspanya ekonomisinin kilit sektörlerinde çalışmaktadır.

En azından 1990’ların ortalarından beri, her yıl binlerce kişi Avrupa’da sığınma talebinde bulunmak amacıyla değişik ülkelerden Akdeniz’i geçmeye çalışıyor. Uluslararası Göç Örgütü’nün verilerine göre, 2014 yılından bu yana Akdeniz’de 35.153 göçmen ölümü ve kaybolma vakası kaydedilmiş olup, 2026 yılının ilk yedi ayında 1.493 kişi hayatını kaybetmiş veya kaybolmuştur.

Neden bu kadar çok insan karşıya geçmeyi başardı?

Guardian'ın haberine göre, Bunun nedeni hemen anlaşılamadı. Faslı yetkililer henüz bir açıklama yapmadı ve sınır geçişlerini engellemek için ne kadar çaba sarf ettikleri belirsiz.

Ancak bu sınır geçişi, Fas ile Cezayir arasındaki rekabetle ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in Cezayir’e yaptığı son ziyaretle bağlantılı olabilir.

En son toplu sınır geçişi, Mayıs 2021’de, İspanya’nın Batı Sahra bağımsızlık hareketi lideri Polisario Cephesi’nin Covid-19 tedavisi için İspanya’ya gelmesine izin vermesi üzerine iki ülke arasında yaşanan diplomatik gerginlik sırasında Fas’ın sınır kontrollerini gevşetmesinin ardından gerçekleşmişti.

Fas ve Polisario Cephesi, 1975 yılına kadar İspanya egemenliği altında kalan Batı Sahra üzerinde hak iddia ediyor; bu tarihte sömürge yetkilileri bölgeyi Fas ve Moritanya’ya devretmişti.

Bu diplomatik kriz, Madrid’in uzun süredir sürdürdüğü tarafsızlık politikasından vazgeçip Fas’ın Batı Sahra planını desteklemesiyle 2022’de sona erdi; bu hamle, Polisario grubunu destekleyen Cezayir ile Madrid arasında diplomatik bir kopuşa neden olmuştu.

Sánchez, 20 Temmuz’da Cezayir’i ziyaret etti – bu, dört yıldır bir İspanyol hükümet başkanı tarafından yapılan ilk ziyaret oldu – ve Cezayir ile ilişkilerde bir yumuşama yaşandı.

Cuma günü Ceuta’dan yaptığı açıklamada Sánchez, ani göç akışını, deniz yoluyla gelen düzensiz göçmenlerin derhal geri gönderilemeyeceğine dair İspanya Yüksek Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararına ilişkin söylentiler yayan insan kaçakçılarına bağladı.