F-35 parçalarının Hong Kong'a yönlendirilmesi ABD'de soruşturma başlattı

ABD'nin en gelişmiş savaş uçaklarından F-35'e ait hassas parçaların Avustralya'dan ABD'ye gönderilirken Hong Kong'a yönlendirilmesi, Washington'da soruşturma başlatılmasına ve söz konusu parçaların Çin'in eline geçmiş olabileceği endişelerine yol açtı.

Amerikan haber sitesi Politico'nun haberine göre, onarım amacıyla Avustralya'dan ABD'ye gönderilen F-35 parçalarını taşıyan yük, Pasifik Okyanusunu geçerken güzergâhından saptırılarak Hong Kong'a yönlendirildi.

Konuyla ilgili bilgi sahibi üç yetkilinin aktardığına göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) bazı parçaların kaybolduğunu doğruladı. Parçaların neden Hong Kong'a yönlendirildiği ve şu anda kimin elinde bulunduğu ise bilinmiyor.

Kargonun, F-35'in üreticisi Lockheed Martin adına bir aracı şirket tarafından taşındığı belirtildi.

Olayın ardından ABD Kongresi'ndeki kilit ulusal güvenlik komisyonlarının çalışanlarına bir dizi bilgilendirme yapıldığı bildirildi. 

Politico'ya konuşan kaynaklara göre, Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkilileri ilk bilgilendirmeyi haziran ayında yaptı. 

Kokpit kanopisi de kargodaydı

Kargoda, F-35'in kokpitini örten ve uçağın gizlilik teknolojisinin önemli unsurlarından birini içeren kanopinin de (Kokpitin üzerini örten, genellikle şeffaf veya yarı şeffaf kubbe kapak) bulunduğu belirtildi.

Politico'ya konuşan iki kaynak, söz konusu teknolojinin yalnızca ABD ve müttefiklerinin erişimine sahip olduğu gizli sistemler içerdiğini aktardı.

Kanopinin bir rakibin eline geçmesi halinde parçanın incelenerek söz konusu teknolojinin tersine mühendislikle yeniden oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılabileceği değerlendiriliyor.

Pentagon bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi, yaptığı açıklamada, "kullanım dışı F-35 Lightning II parçalarının sevkiyatında çıkan bir sorundan" haberdar olduğunu bildirdi.

Ofis, ABD makamları ve savunma sanayii ortaklarıyla parçaların bulunması, olayın soruşturulması ve benzer bir durumun tekrarlanmaması için güvenlik önlemlerinin alınması amacıyla çalışma yürütüldüğünü açıkladı.

Lockheed Martin ise güvenlik gerekçesiyle sevkiyatın durumuna ilişkin ayrıntı veremeyeceğini, ancak uçak parçalarının taşınmasında tüm ABD düzenlemelerine uyulduğunu belirtti.

Şirket, "Ekiplerimiz, F-35 programının bütünlüğünü ve müttefik ortaklarımızın güvenliğini sağlamak için her sevkiyatı büyük titizlik ve güvenlik önlemleriyle yapıyor” açıklamasında bulundu.

ABD Dışişleri Bakanlığı olay hakkında yorum yapmazken, Çin'in Washington Büyükelçiliği olaydan haberdar olmadığını bildirdi.

Hong Kong üzerinden Çin endişesi

Sevkiyatın Çin'in özel idari bölgesi Hong Kong'a yönlendirilmesi, kargonun Pekin'in etki alanına girmesi anlamına geliyor.

Çin son yıllarda Hong Kong üzerindeki kontrolünü artırırken, ulusal güvenlik yasaları aracılığıyla bölgedeki siyasî sistem ve muhalif faaliyetler üzerindeki etkisini genişletti.

Amerikalı yetkililer ve uzmanlar, Çin'in uzun süredir ABD'nin savunma programlarına ilişkin gizli bilgilere erişmeye çalıştığını belirtiyor.

Küresel F-35 tedarik zinciri

F-35 programı, ABD'nin yanı sıra İngiltere, Avustralya, Danimarka, Norveç ve Polonya gibi ülkelerin de dahil olduğu geniş bir uluslararası tedarik ve bakım ağına dayanıyor.

F-35 parçalarının sevkiyatı ve bakımı farklı ülkelerdeki tesisler üzerinden yapılıyor. Lockheed Martin, programın genel tedarik zincirini yönetirken, parçaların taşınmasında ticarî nakliye şirketlerinden yararlanıyor.

Avustralya'da F-35'ler için bakım tesisleri bulunmasına rağmen, bu tesislerin henüz uçağın kokpit kanopilerini onarma kapasitesine sahip olmadığı belirtiliyor.

F-35'in kokpit kanopisi, uçağın gizlilik kabiliyetinin önemli unsurlarından biri. Akrilik yapının üzerine uygulanan ince ve şeffaf radar emici tabaka, uçağın düşman radarları tarafından tespit edilmesini zorlaştırıyor.

ABD Hava Kuvvetlerine göre bu gizlilik kaplaması zaman içinde özelliklerini kaybedebiliyor. Bu nedenle ABD ve müttefikleri tarafından kullanılan 1.300'den fazla F-35'te kanopilerin onarılması veya değiştirilmesi gerekebiliyor.