İstiklal Marşı 105 yaşında

İstiklal Marşı, 12 Mart 1921’de Türkiye Cumhuriyeti’nin millî marşı olarak kabul edildi.

Kurtuluş Savaşı yıllarında, Ordu tarafından bir İstiklal Marşı yazılması isteği gelmesi üzerine Maarif Vekâleti (Millî Eğitim Bakanlığı) 500 lira ödüllü bir yarışma açar. 

Bakanlık, yarışmaya gönderilen 724 şiirden altısını seçip bastırdıktan sonra milletvekillerine dağıtır. Ancak bu şiirleri yeterli bulmayan dönemin Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi (Tanrıöver) Bey, yarışmaya para ödülü olduğu için katılmadığını öğrendiği Burdur Milletvekili Mehmet Akif'e (Ersoy), bir mektup yazarak yarışmaya katılmasını ister.

Meclis’in 12 Mart 1921'de, Başkanvekili İstanbul Milletvekili Dr. Adnan (Adıvar) Bey başkanlığında yaptığı toplantıda, bu yedi şiir ele alınır. Tartışmalardan sonra İstiklal Marşı olarak kabul edilen Mehmet Akif'in şiiri, Meclis kürsüsünden, hitabetiyle tanınan Bakan Hamdullah Suphi tarafından okunur.

Ödülü bağışlıyor

Mehmet Akif ise para ödülünü almak istemez. Yarışmanın şartnamesi uyarınca almak zorunda olduğu belirtilince Mehmet Akif de, parayı “Darül Mesai” adlı bir yardım kurumuna bağışlar. Marşın kabulünden sonra Maarif Vekâleti bu kez beste yarışması açar. 24 müzisyenin katıldığı yarışmanın sonuçlanması savaş yüzünden gecikir ve Bakanlık, 1924 yılında oluşturulan özel bir komisyonun, Ali Rıfat Çağatay’ın bestesini “İstiklal Marşı” olarak belirlediğini duyurur. Ancak, Çağatay'ın bestesinin marş formuna uymadığı gerekçesiyle 1930 yılında alınan karar uyarınca Osman Zeki Üngör’ün bestesi “İstiklal Marşı” olarak benimsenir.

“En kıymetli hediyem”

Mehmet Akif Ersoy, ölümünden kısa süre önce İstiklal Marşı’nın yazılış öyküsünü şöyle anlatır: “İstiklal Marşı… O günler ne samimi, ne heyecanlı günlerdi. O şiir, milletin o günkü heyecanının bir ifadesidir. Binbir fecayi karşısında bulunan ruhların, ızdıraplar içinde halas dakikalarını beklediği bir zamanda yazılan o marş, o günlerin kıymetli bir hatırasıdır. O şiir bir daha yazılamaz. Onu kimse yazamaz, onu ben de yazamam… O şiir artık benim değildir. O, milletin malıdır. Benim millete karşı en kıymetli hediyem budur.”

Türkiye Büyük Millet Meclisi, grubu bulunan beş partinin de katılımıyla aldığı ortak kararla 2021’i “İstiklal Marşı Yılı” ilan edilir.