Afet yönetiminde veriye dayalı yaklaşım

Afet yönetimi yalnızca sonrasında müdahaleyi değil afete hazırlıktan, afet anını ve sonrasını kapsayan ve veriye dayalı bir süreci kapsıyor. 

Afet Araştırmaları Derneği (AAD) tarafından düzenlenen “Afetlerde Büyük Veri Yönetimi Sempozyumu” 15–16 Ağustos 2026 tarihlerinde Ankara’da, ATO Meclis Salonu'nda yapılacak. 

Sempozyumda Türkiye’nin afetlere karşı daha dirençli, daha hazırlıklı ve daha güvenli bir gelecek inşa etme arayışında veri, bilim ve teknoloji aynı platformda buluşacak.

Afetlerde veri yalnızca bilgisayarlarda saklanan sayılardan ibaret değil. Bir yağış ölçümü, uydu görüntüsü, fay haritası, bina bilgisi, konum verisi, sağlık kapasitesi, yol durumu veya vatandaşın sahadan ilettiği doğrulanmış bilgi, kritik anda hayat kurtaran bir kararın parçasına dönüşebilir.

Afetle mücadele yalnızca sonrasında müdahaleyi değil; riskin önceden anlaşılmasından erken uyarıya, hazırlıktan müdahaleye, iyileştirmeden geleceğin dirençli kent ve toplumlarının tasarımına kadar bütün afet yaşam döngüsünü veri perspektifinden ele alınmasını zorunlu kılıyor.  

Doğru veriyi doğru karara dönüştürmek

Afetlerde artık yalnızca “ne oldu” değil, “veriyi nasıl doğru karara dönüştürebiliriz” sorusu günümüz dünyasında önem taşıyor. 

Depremden sele, heyelandan orman yangınlarına; iklim krizinden kritik altyapılara, iletişimden sağlık ve eğitime kadar afetler giderek birbirine bağlı ve sistemik riskler üreten bir yapıya dönüşüyor. Bu yeni risk ortamında büyük veri yalnızca teknolojik bir araç değil; riskleri önceden görebilmenin, erken uyarının, kaynakları doğru yönlendirmenin, kurumlar arasında ortak bir bilgi zemini oluşturmanın ve kritik anlarda doğru karar verebilmenin temel bileşenlerinden biri hâline geliyor.

Sempozyumun yaklaşımı teknolojiyi tek başına çözüm olarak konumlandırmıyor. Yapay zekâ destekli bir kararın güvenilirliği, yanlış bilginin afet sırasında oluşturduğu riskler, sosyal medya verilerinin doğrulanması, algoritmik kararların idari ve hukuki sorumluluğu, toplumsal kabul ve veri yönetişimi de programın temel tartışma alanları arasında bulunuyor.

Bu yönüyle sempozyumda temel soru yalnızca “ne kadar verimiz var” olmayacak. Asıl soru şu olacak: Doğru veriyi, doğru zamanda, güvenilir biçimde işleyerek doğru kurumlarla paylaşabiliyor ve insan hayatını koruyacak doğru karara dönüştürebiliyor muyuz?

Farklı kesimler aynı masada

Sempozyumun öne çıkan yönlerinden biri, afet yönetimini yalnızca tek bir kurumun veya disiplinin sorumluluğu olarak görmemesi. 

Program; kamu kurumları, üniversiteler, yerel yönetimler, teknoloji şirketleri, araştırma kuruluşları ve sivil toplumun bilgi ve deneyimini ortak bir platformda buluşturuyor.

Sempozyum bu nedenle büyük veriyi yalnızca bilişim perspektifinden değil; afet risk azaltma, yapay zekâ, mekânsal veri ve CBS, uzaktan algılama, erken uyarı, iklim, tarım, orman yangınları, kentler, haberleşme, sosyal medya, veri güvenliği, etik, yönetişim, robotik sistemler, kritik altyapılar, enerji, eğitim ve açık bilim eksenlerinde bütünleşik olarak tartışmaya açıyor. 

Programın temel yaklaşımı; veri üretimi ve toplama altyapısından depolama, işleme ve analize, yapay zekâ kapasitesinden saha uygulamalarına, yönetişim ve güvenlikten strateji ve politikaya uzanan bütüncül bir veri ekosistemi oluşturmaktır.

Yalnızca uzmanların konusu değil

Afet Araştırmaları Derneği’nin yaklaşımında afet risklerinin azaltılması; yalnızca kamu kurumlarının, bilim insanlarının veya teknoloji şirketlerinin değil, toplumun bütün kesimlerinin ortak sorumluluğu olarak tanımlanıyor.

Dernek; kamu, özel sektör, akademi, sivil toplum ve vatandaşlar arasında etkili iş birliğinin geliştirilmesini, toplumun anlaşılır ve güvenilir bilimsel bilgiyle buluşturulmasını ve afet farkındalığının yaygınlaştırılmasını temel hedefleri arasında gösteriyor.

Afetlerde Büyük Veri Yönetimi Sempozyumu, yalnızca teknik bir bilimsel toplantı olmanın ötesinde; bilginin toplumsal faydaya, verinin karara ve teknolojinin dirençliliğe nasıl dönüştürülebileceğine ilişkin ortak bir gelecek arayışı niteliği taşıyor.

Sempozyumdaki konu başlıkları

Sempozyumda kamu, özel sektör, yerel yönetim, akademi, araştırma dünyası ve sivil toplumdan 22 oturum başkanı ve 44 panelistin bilgi ve deneyiminin buluşturması planlanıyor. Topluma “afet olmadan önce bilgiyi paylaşalım” çağrısı” yapılıyor. 

Sempozyum 17 Ağustos 1999 tarihindeki Marmara Depremi’nin yıldönümünde Türkiye’de afetlerde yaşamını yitirenlerin anısına ithaf ediliyor. 

-Büyük veri ve yapay zekânın yakın geleceğine bakış.

-Veriden dirençliliğe: 6 Şubat sonrası büyük veri ve akıllı dönüşüm vizyonu.

-Doğa kaynaklı afetler ve sistemik risk yönetiminde büyük veri ekosistemi.

-Entegre afet risk yönetiminde mekânsal veri: Karar destek sistemlerinden dirençli kentlere.

-Afet yönetiminde büyük veri, yapay zekâ ve güvenli bilgi ekosistemi.

-Stratejik yönetişim ve veri temelli dönüşüm. 

-Mekânsal veri: Veriden dirençli kentlere.