Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Guterres'e verildi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’e “Atatürk Uluslararası Barış Ödülünü takdim etti. 

Törende konuşan Erdoğan, uluslararası sistemin reform ihtiyacına dikkat çekerken, Guterres ise Orta Doğu’daki çatışmaların küresel barış için ciddî bir tehdit oluşturduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanlığı tarafından düzenlenen törende konuşan Erdoğan, Türkiye’nin küresel krizlerde barış ve diplomasi için çaba gösterdiğini belirterek, “Nerede bir yangın varsa söndürmek için su taşıyoruz, nerede bir gözyaşı varsa tüm gücümüzle onu dindirmeye çalışıyoruz” dedi.

“Dünya 5’ten büyüktür” vurgusu

Erdoğan, konuşmasında, Birleşmiş Milletler sisteminin reform ihtiyacını yeniden gündeme getirerek, yıllardır yinelediği “Dünya beşten büyüktür” söylemini hatırlattı.

“Yaşadığımız her hadise bundan 13 yıl önce söylediğimiz ‘Dünya 5’ten büyüktür’ sözünün doğruluğunu teyit ediyor” diyen Erdoğan, Türkiye’nin Birleşmiş Milletlerin daha kapsayıcı ve temsil gücü yüksek bir yapıya kavuşmasını amaçlayan girişimleri desteklemeye devam edeceğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Guterres’in görev süresi boyunca özellikle çatışma bölgelerinde yürüttüğü diplomatik çabalara dikkat çekerek, “Sayın Guterres’in kurumunuz hakkındaki karalamalara rağmen Gazze başta olmak üzere yürüttüğü özverili çalışmaların takdire şayan olduğuna inanıyorum” dedi.

ABD, İsrail ve İran arasında yoğun diplomasi trafiğinin sürdüğüne işaret eden Erdoğan, “Umutları kırmak, bizi mücadelemizden vazgeçirmek isteyenlere rağmen sabırla ve kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

Guterres: 'Atatürk’ün barış vizyonu bugün de geçerli'

Ödülü alan Guterres, konuşmasında, Türkiye’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün barış anlayışının günümüzde de güçlü bir ilham kaynağı olduğunu söyledi.

“Bu ödülün mirası Mustafa Kemal Atatürk’ten bağımsız düşünülemez. Atatürk barışın şans eseri ortaya çıkmadığını anlamıştır; barış bir tercihtir” diyen Guterres, Atatürk’ün “Yurtta sulh, dünyada sulh” ilkesinin BM’nin kuruluş felsefesiyle de örtüştüğünü belirtti.

“‘Yurtta sulh, dünyada sulh’ vizyonu, Birleşmiş Milletler Şartı’nın ruhunu da çok iyi yansıtıyor” ifadelerini kullanan Guterres, Ramazan ayında Türkiye’den böyle bir dayanışma mesajı vermekten memnuniyet duyduğunu dile getirdi.

Orta Doğu’da “kırılma noktası” uyarısı

BM Genel Sekreteri, konuşmasında, Orta Doğu’daki çatışmalara da değinerek, artan askerî harcamalar ve güç siyasetinin siviller üzerindeki ağır sonuçlarına dikkat çekti.

“Dünyada çok fazla barıştan söz ediliyor, ama güç siyaseti yürütülüyor. Askeri harcamalar da çok arttı ve bütün bunlar olurken siviller hedef oluyor” diyen Guterres, Orta Doğu’daki krizin bunun en çarpıcı örneklerinden biri olduğunu belirtti.

Guterres, özellikle İsrail, ABD ve İran arasında çıkan askerî gerilimin uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi riskler barındırdığını söyledi.

“ABD ve İsrail’in saldırıları, buna karşılık İran’ın gerçekleştirdiği saldırılar uluslararası barış ve güvenlik için büyük bir tehdit ve siviller için büyük bir ızdırap kaynağıdır” diyen Guterres, bölgenin bir “kırılma noktasında” bulunduğuna işaret etti.

BM Genel Sekreteri, çatışmaların sona erdirilmesi, uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ve tarafların yeniden müzakere masasına dönmesi çağrısında bulundu.

Atatürk Uluslararası Barış Ödülü

Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi doğrultusunda dünya barışına, uluslararası dostluk ve iyi niyetin geliştirilmesine hizmet eden gerçek ve tüzel kişilere Devlet Ödülü niteliğinde verilen ödül. 1986-2000 yılları arasında 14.11.1984 tarih ve 84/8769 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü” gereğince ödül verildi. 1993 yılından itibaren kurum kanununda bazı maddelerin kaldırılması üzerine mevzuatta meydana gelen eksiklikler nedeniyle 2000-2013 yılları arasında ödül verilemedi.

Yeniden yapılanma süreciyle birlikte 2011 yılında yayımlanan 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’nın 27’nci maddesi uyarınca hazırlanan Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Yönetmeliği, 12.03.2013 tarihli ve 28585 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Devlet Ödülü niteliğinde verilen Atatürk Uluslararası Barış Ödülü için 2025 yılı aday gösterme süreci 19 Mayıs 2025 tarihinde başladı ve 1 Temmuz 2025 tarihinde sona erdi.

Atatürk rölyefi işlenmiş bir plaket, rozeti, berat ve para ödülünden oluşan ödüle 1986 yılında Eski NATO Genel Sekreteri Joseph Luns, 1987'de Federal Almanya Cumhurbaşkanı Richard Von Weizsaecker, 1989'da Japon Prensi Takahiko Mikasa, 1990'da 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren, 1992'de Nelson Mandela, 1995'te Türkiye Kızılay Derneği, 1996'da UNICEF, 1997'de Bosna-Hersek Türk Barış Gücü Görev Kuvveti, 1998'de Prof. Dr Bernard Lewis, 1999'da Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev ve 2000 yılında KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş layık görüldü.