Savaşta yeni hedef enerji tesisleri
İsrail’in İran’ın Güney Pers gaz sahasına saldırısının ardından Tahran yönetimi, Katar’da bulunan enerji altyapılarına misilleme saldırıları düzenledi.
Bölgedeki gerilim hızla tırmanırken, küresel enerji piyasalarında da dalgalanma derinleşti.
İran güçleri, Katar’daki Ras Laffan Sanayi Bölgesinde yer alan çok sayıda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisini hedef aldı.
Tesisin işletmecisi QatarEnergy, altyapının ağır hasar gördüğünü açıkladı. Katar İçişleri Bakanlığı ise çıkan yangınların kontrol altına alındığını ve can kaybı olmadığını bildirdi.
Ras Laffan, dünyanın en büyük LNG ihracat merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Katar yönetimi, saldırılara sert tepki gösterdi ve İran’ın Doha’daki diplomatik misyonunda görevli askeri ve güvenlik ataşelerini “istenmeyen kişi” ilan ederek sınır dışı etti.
Katar Dışişleri Bakanlığı, İran’ın sivil hedeflere ve hayatî tesislere saldırılarla “tüm kırmızı çizgileri aştığını” belirtti.
Trump’tan İran’a operasyon tehdidi
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Katar’daki gaz altyapısını hedef almaya devam etmesi halinde geniş çaplı bir askerî operasyon düzenleneceği uyarısında bulundu.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, böyle bir müdahalenin “İran’ın daha önce görmediği ölçekte güç ve şiddetle” gerçekleşeceğini ifade etti.
Trump ayrıca, İsrail’in Güney Pers sahasına yönelik saldırısından ABD’nin önceden haberdar olmadığını belirterek, bu tür bir saldırının tekrarlanmayacağını savundu, ancak İran’ın Katar’a yönelik eylemlerini sürdürmesi halinde bu tutumun değişebileceğini kaydetti.
ABD Başkanı, İsrail’in söz konusu saldırıyı “bölgedeki gelişmelere duyduğu öfkeyle” gerçekleştirdiğini ileri sürdü.
Öte yandan, Körfez’de enerji altyapılarına yönelik saldırıların artması bölgesel krizi derinleştirdi. Birleşik Arap Emirlikleri, bir roket saldırısının ardından Abu Dabi’deki Habşan gaz tesisi ile Bab petrol sahasında faaliyetleri durdurdu.
Yetkililer, hava savunma sistemlerinin müdahalesi sonrası düşen enkazın hasara yol açtığını bildirdi, ancak zararın boyutuna ilişkin ayrıntı vermedi.
“Agresif eylemler” uyarısı
Enerji piyasaları gelişmelere sert tepki verdi. Brent ham petrolünün varil fiyatı erken işlemlerde 112 dolara yükselirken, savaş öncesine göre yüzde 60’ın üzerinde artış kaydedildi. Doğalgaz fiyatlarında da yükseliş eğilimi sürüyor.
Deniz taşımacılığı açısından da riskler artıyor. Katar açıkları ile Umman denizinde iki ayrı gemiye kimliği belirsiz mühimmat isabet ettiği bildirildi. Basra Körfezi ile Umman denizini birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin ise büyük ölçüde aksadığı kaydedildi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, gerilimin tırmanmasına karşı uyarıda bulunarak tarafların “agresif eylemlerinin” yalnızca kaosa yol açacağını söyledi.
Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise “yeni bir tırmanma aşamasına girildiğini” ve “kısasa kısas” ilkesinin geçerli olduğunu ifade etti.
Uluslararası toplumdan da itidal çağrıları geldi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, enerji tesislerine yönelik saldırıların derhal durdurulmasını isterken, sivil altyapının korunması gerektiğini söyledi.
Suudî Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ise İran’ı saldırıları sonlandırmaya çağırarak, Riyad’ın krizi sona erdirmek için tüm diplomatik ve ekonomik araçları kullanacağını belirtti.
Ancak diplomatik çağrılara rağmen sahadaki gerilim sürüyor. Suudî Arabistan’ın da İran’a ait insansız hava araçlarıyla hedef alındığı, daha önce balistik füze enkazının bir yerleşim bölgesine düşmesi sonucu dört kişinin yaralandığı bildirildi.
İsrail’in operasyonları sürüyor
İsrail’in İran’daki hedeflere yönelik operasyonları da sürüyor.
İsrail Savunma Bakanı, daha önce düzenlenen bir hava saldırısında İran İstihbarat Bakanı İsmail Hatib’in öldürüldüğünü açıklarken, daha fazla “sürpriz” saldırı yapılacağı uyarısında bulundu.
İsrail, Güney Pers sahasına yönelik saldırıyı resmen üstlenmedi.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Güney Pers’e yönelik saldırıyı kınayarak bunun “kontrol edilemez küresel sonuçlar” doğurabileceği uyarısında bulundu.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, İsrail’in söz konusu saldırıyı Ortadoğu’daki gelişmelere duyduğu “öfkeyle” gerçekleştirdiğini ve ABD’nin operasyondan önceden haberdar olmadığını savundu.
Katar’ın da saldırıyla hiçbir bağlantısı olmadığını belirten Trump, İran’ın misilleme olarak Doha’yı hedef almasını “haksız” ve “gerekçesiz” olarak nitelendirdi.
ABD Başkanı ayrıca, İsrail’in Güney Pers sahasını yeniden hedef almayacağı yönünde güvence verdi. Ancak İran’ın bölgedeki enerji tesislerine yönelik saldırılarını sürdürmesi halinde ABD’nin doğrudan askerî müdahalede bulunabileceğini belirtti.
Trump, “ABD, İsrail’in desteği olsun ya da olmasın, İran’ın daha önce görmediği ölçekte bir güçle Güney Pers sahasının tamamını yok edebilir” ifadelerini kullandı.
Kriz derinleşiyor
Bölgedeki saldırılar küresel enerji krizini derinleştirdi. Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji akışının büyük ölçüde kesintiye uğramasıyla birlikte Brent ham petrolün varil fiyatı erkene işlemlerde 112 dolara yükseldikten sonra 108 dolara geldi. Savaş öncesine kıyasla fiyatlarda yaklaşık yüzde 40’lık artış kaydedildi.
Güncel bilançoya göre, İran’da yaklaşık 1.450 kişi hayatını kaybederken, 18 binden fazla kişi yaralandı. İsrail’de 17 kişi öldü, yaklaşık 4 bin kişi yaralandı. Lübnan’da can kaybı 912’ye yükselirken, Körfez ülkelerinde 21 kişi yaşamını yitirdi. ABD tarafında ise hayatını kaybeden asker sayısı 13 olarak açıklandı.
