‘Sosyal medya bağımlılığı’ davasında 'ihmal' kararı

Los Angeles'taki bir jüri, sosyal medya devleri Meta (Instagram) ve Google'ı (YouTube), genç bir kullanıcının ruh sağlığına zarar veren ihmalkar platform tasarımından suçlu olduğuna hükmetti.

Karar, sektör uzmanlarının “büyük teknoloji” şirketleri üzerinde dalga dalga yayılan etkileri olacağını söylediği bir kişisel yaralanma davasında, birkaç gün süren müzakerelerin ardından verildi.

Jüri, davacının, platformların tasarım özelliklerinin ruh sağlığıyla ilgili zararlara yol açan “önemli bir faktör” olduğu ve şirket yöneticilerinin ürünlerinin tehlikeli derecede bağımlılık yapabileceğini bildikleri yönündeki görüşüne katıldı. 

Şirketlerin 3 milyon dolarlık tazminat ödemesi karar verildi. Bu tutarın yüzde 70'ini Meta, yüzde 30'unu ise Google ödeyecek. Meta, karara itiraz etmek için yasal seçenekleri araştırdığını açıkladı.

Mahkeme tarafından atanan davacı avukatları Lexi Hazam ve Previn Warren, kararın ardından yaptıkları açıklamada şunları söylediler:

“Bugün jüri gerçeği gördü ve Meta ile Google'ı çocukları bağımlı hale getiren ve onlara zarar veren ürünler tasarladıkları için sorumlu tuttu. Üst düzey teknoloji yöneticileri tanık kürsüsüne çıktı ve kendi iç belgeleri jüriye sunuldu; bu belgeler, şirket yönetiminin platformlarının çocuklara zarar verdiğini bildiğini ve çocukların güvenliği yerine kârı defalarca tercih ettiğini ortaya çıkardı. Bu karar, çocuklarımız söz konusu olduğunda hiçbir şirketin hesap verme yükümlülüğünün üstünde olmadığına dair net bir mesaj veriyor.”

Kâr amacı gütmeyen Mothers Against Media Addiction (MAMA) örgütü, bu kararı, çevrimiçi zararlı içeriklerle etkileşime girdikten sonra zarar gören veya intihar ederek hayatını kaybeden çocukların aileleri için “çok gecikmiş bir onay” olarak nitelendirdi. Kurucu ve yönetici direktör Julie Scelfo, “Şimdi, seçilmiş yetkililerimiz bu kararın yarattığı ivmeyi değerlendirerek, çevrimiçi platformların tasarım açısından güvenli olmasını zorunlu kılan ve büyük teknoloji şirketlerinin çocukları tehlikeli ürünlerine bağımlı hale getirme çabalarını sona erdiren yasalar çıkarmalıdır” diye yazdı.

Tarihe geçen karar

Instagram CEO'su Adam Mosseri ve Meta CEO'su Mark Zuckerberg, geçen ay jüri önünde ifade verdi. K.G.M. olarak anılan 20 yaşındaki kadın kullanıcı ve annesi tarafından açılan davada diğer sosyal medya platformları da adı geçti. K.G.M., platformları, şirket içi çalışanlar tarafından güvenlik uyarıları işaretlendikten sonra bile, bağımlılık davranışına, kendine zarar vermeye ve intihar düşüncelerine yol açan site özelliklerine bilerek yatırım yapmakla suçladı. 

Bu, 1.600'den fazla davacı tarafından açılan ve bir dönüm noktası davası olarak bilinen birleşik dava grubunun ilki. TikTok ve Snapchat, jüri duruşmasından önce K.G.M. ile uzlaştı. Anlaşmaların şartları açıklanmadı. 

Çocuk güvenliği konusunda kar amacı gütmeyen Common Sense Media'nın kurucusu ve CEO'su James P. Steyer, “Sosyal medya devleri, etkileşimden çok çocukların güvenliğini öncelikli tutmuş olsalardı asla yargılanmazlardı. Bunun yerine, çocukların zarar gördüğünü gösteren kendi araştırmalarını gizlediler ve çocukları ve toplumu, devasa, kontrolsüz ve son derece kârlı deneylerde kobay olarak kullandılar” diye yazdı.

Yeni davalar yolda

Artan eleştiriler ABD'deki büyük teknoloji şirketleri, son on yılda çocuk ve genç güvenliği konusunda artan eleştirilerle karşı karşıya kaldı. Los Angeles'taki davada davacılar, içerikten ziyade platform tasarımına odaklandı; bu da şirketlerin sorumluluktan kaçınmasını zorlaştırdı. 

Tartışma artık mahkemelere ve eyalet hükümetlerine kaydı. ABD Kongresi, sosyal medyayı düzenleyen kapsamlı bir yasa çıkarmayı reddetti. Eyalet yasalarını takip eden tarafsız bir kuruluş olan Ulusal Eyalet Yasama Meclisleri Konferansı'na göre, en az 20 eyalet geçen yıl sosyal medya kullanımı ve çocuklar hakkında yasalar çıkardı. Yasalar arasında okullarda cep telefonu kullanımını düzenleyen ve kullanıcıların sosyal medya hesabı açmak için yaşlarını doğrulamalarını gerektiren tasarılar yer alıyor. 

Meta ve Google gibi teknoloji şirketlerinin desteklediği bir ticaret birliği olan NetChoice, mahkemede yaş doğrulama gerekliliklerini geçersiz kılmaya çalışıyor. 

Birkaç eyalet ve okul bölgesinin teknoloji şirketlerine karşı açtığı ayrı bir sosyal medya bağımlılığı davasının, bu yaz Kaliforniya'daki Oakland'da federal mahkemede görülmesi bekleniyor. 

Davacıların avukatlarından Matthew Bergman'ın belirttiğine göre, bir başka eyalet davası da Temmuz ayında Los Angeles'ta başlayacak. Bu dava Instagram, YouTube, TikTok ve Snapchat'i kapsayacak. Ayrı olarak, Salı günü New Mexico'da bir jüri, eyalet başsavcısının açtığı davada Meta'nın eyalet yasasını ihlal ettiğine karar verdi. 

Başsavcı, şirketi Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın güvenliği konusunda kullanıcıları yanıltmak ve bu platformlarda çocuk cinsel istismarına olanak sağlamakla suçlamıştı.