Görevden uzaklaştırılan CHP'li başkan sayısı 38’e yükseldi
Hakkındaki soruşturma kapsamında tutuklanan Etimesgut Belediye Başkanı Erdal Beşikcioğlu’nun görevden uzaklaştırılmasıyla 31 Mart 2024 tarihindeki yerel seçimlerden sonra görevden uzaklaştırılan CHP'li belediye başkanlarının sayısı 38’e yükseldi.
Bu isimlerden üçü haklarındaki “terör örgütü” bağlantılı iddialar nedeniyle mahkeme kararı verilen belediye başkanları idi. Bu kapsamda İstanbul’da Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve Şişli Belediye Başkanı Emrah Şahan ile Tunceli’de Ovacık Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül görevden alınarak yerlerine “kayyım” ataması yapıldı.
Haklarındaki "suç örgütü, yolsuzluk, rüşvet" gibi suçlamalarla tutuklanan ya da haklarında mahkeme kararı verilen 36 belediye başkanı da yine İçişleri Bakanlığı’nca görevden uzaklaştırıldı. Bu isimlerin yerine ilgili belediye meclisleri belediye başkan vekili seçimi yaptı, bazılarında da bu süreç devam ediyor.
İstanbul’un Büyükçekmece ilçesinde iki kez seçim süreci yaşandı. Tutuklanan belediye başkanının yerine seçilen başkan vekili de tutuklanınca yeni bir seçim süreci yaşandı. Bursa Büyükşehir Belediyesi’nde ise CHP aday göstermedi ve başkan vekilliğine AK Partili bir isim seçildi.
İstanbul'da 16 belediye başkanı
CHP'de seçilen ve görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarından dördü büyükşehir (İstanbul, Adana, Antalya, Bursa), ikisi il (Bolu, Uşak) ve 32’si ise ilçe belediye başkanı.
CHP'li belediyelere yönelik görevden almalarda İstanbul, 16 belediye başkanı ile ilk sırada yer alıyor. Görevden uzaklaştırılan CHP'li belediye başkanlarından dördü Adana'da, dördü İzmir’de, ikisi Antalya'da, ikisi Uşak’ta, biri Bursa’da, biri Bolu’da, biri Tunceli’de, biri Aydın’da, biri Düzce’de, biri Mersin’de, biri Giresun, ikisi Ankara’da ve biri de Kocaeli’de bulunuyor.
Toplam 39 ilçenin bulunduğu İstanbul'da, 31 Mart 2024 tarihinde yapılan seçimlerde 26 ilçeyi CHP'li adaylar, 13 ilçeyi de AK Partili adaylar kazanmıştı.
Seçim sonuçların bir önceki seçimle karşılaştırıldığında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığını kazanan CHP ilçe belediyesi sayısını da 14'ten 26'ya çıkarmıştı, MHP'deki bir ilçe de CHP'ye geçmişti. AK Parti'de kazanılan ilçe belediye sayısı 24'ten 13'e düşmüştü.
Daha sonraki süreçte bazı belediye başkan ya da başkan vekilleri AK Parti’ye geçti. 1 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla CHP'li yönetime sahip belediyelerin sayısı 18'e düşerken AKP'nin yönettiği ilçe sayısı 19'a yükseldi. İki belediye ise kayyum yönetiminde.
Görevden uzaklaştırılanlar
Haklarındaki soruşturmaların ardından yaşanan yargı sürecinde İçişleri Bakanlığı’nca görevden uzaklaştırılan CHP'li 38 belediye başkanlarının adları şöyle:
- İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu,
- Antalya Büyükşehir Belediye Başkanı Muhittin Böcek,
- Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar,
- Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey,
- Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan,
- Uşak Belediye Başkanı Özkan Yalım,
- Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer (Kayyım atandı),
- Beşiktaş Belediye Başkanı Rıza Akpolat,
- Beykoz Belediye Başkanı Alaattin Köseler,
- Şişli Belediye Başkanı Emrah Şahan (Kayyım atandı),
- Beylikdüzü Belediye Başkanı Murat Çalık,
- Büyükçekmece Belediye Başkanı Hasan Akgün,
- Gaziosmanpaşa Belediye Başkanı Hakan Bahçetepe,
- Avcılar Belediye Başkanı Utku Caner Çaykara,
- Şile Belediye Başkanı Özgür Kabadayı,
- Beyoğlu Belediye Başkanı İnan Günay,
- Bayrampaşa Belediye Başkanı Hasan Mutlu,
- Ataşehir Belediye Başkanı Onursal Adıgüzel,
- Silivri Belediye Başkanı Bora Balcıoğlu,
- Adalar Belediye Başkanı Ali Ercan Akpolat,
- Üsküdar Belediye Başkanı Sinem Dedetaş
- Adana-Ceyhan Belediye Başkanı Kadir Aydar,
- Adana-Seyhan Belediye Başkanı Oya Tekin,
- Adana-Yüreğir Belediye Başkanı Ali Demirçalı,
- Aydın-Kuşadası Belediye Başkanı Ömer Günel,
- Antalya-Manavgat Belediye Başkanı Niyazi Nefi Kara,
- Tunceli-Ovacık Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül (Kayyım atandı),
- Giresun-Görele Belediye Başkanı Hasan Dede,
- Uşak-Eşme Belediye Başkanı Yılmaz Tozan,
- Düzce-Akçakoca Belediye Başkanı Fikret Albayrak,
- İzmir-Güzelbahçe Belediye Başkanı Mustafa Günay,
- İzmir-Buca Belediye Başkanı Görkem Duman,
- İzmir-Seferihisar Belediye Başkanı İsmail Yetişkin,
- İzmir-Balçova Belediye Başkanı Onur Yiğit,
- Mersin-Silifke Belediye Başkanı Mustafa Turgut,
- Ankara-Çankaya Belediye Başkanı Hüseyin Can Güner,
- Ankara-Etimesgut Belediye Başkanı Erdal Beşikcioğlu,
- Kocaeli-İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet.
İlgili hükümler
İçişleri Bakanlığı’nca uzaklaştırma kararlarında, yasal dayanak olarak “Anayasa'nın 127’nci maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47’nci maddesi gereğince geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanlığınca görevden uzaklaştırıldığı”, “5393 sayılı Belediye Kanunun 45 ve 46’ncı maddeleri uyarınca” da “belediye başkan vekili görevlendirildiği” belirtiliyor.
Kamuoyunda “kayyım” olarak nitelenen belediye başkanvekilleri genellikle o yeri mülki amiri, yani vali veya kaymakam ya da vali yardımcısı oluyor.
Yasal dayanak olarak gösterilen maddelerdeki düzenlemeler şöyle:
Görevden uzaklaştırma kararı
Görevden uzaklaştırmaya dayanak gösterilen, Anayasa’nın 127’nci maddesi “İdarenin kuruluşu” ana başlığı altında “mahalli idareler” başlığıyla yer alıyor. 127. maddedeki düzenleme şöyle:
“MADDE 127- Mahallî idareler; il, belediye veya köy halkının mahallî müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.
Mahallî idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir. Mahallî idarelerin seçimleri, 67’nci maddedeki esaslara göre beş yılda bir yapılır. Kanun, büyük yerleşim merkezleri için özel yönetim biçimleri getirebilir.
Mahallî idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri, konusundaki denetim yargı yolu ile olur. Ancak, görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahallî idare organları veya bu organların üyelerini, İçişleri Bakanı, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabilir.
Merkezî idare, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idarî vesayet yetkisine sahiptir.
Mahallî idarelerin belirli kamu hizmetlerinin görülmesi amacı ile, kendi aralarında Cumhurbaşkanının izni ile birlik kurmaları, görevleri, yetkileri, maliye ve kolluk işleri ve merkezî idare ile karşılıklı bağ ve ilgileri kanunla düzenlenir. Bu idarelere, görevleri ile orantılı gelir kaynakları sağlanır.”
Belediye Kanunu’ndaki görevden uzaklaştırma hükmü
Belediye Kanunu’ndaki “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 47’nci maddedeki düzenleme ise şöyle:
“Madde 47- Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyeleri, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma kararı iki ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma kararı kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder.”
Belediye başkan vekili görevlendirme
Bakanlığın belediye başkan vekili görevlendirme kararındaki yasal dayanak da Belediye Kanunu’nun 45’inci ve 46’ncı maddeleri.
Kanunun “Belediye başkanlığının boşalması hâlinde yapılacak işlemler” başlıklı 45. maddesinde şu hükümler yer alıyor:
“Madde 45- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda, vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir başkan vekili seçer.
Ancak, belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesinin terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları sebebiyle görevden uzaklaştırılması veya tutuklanması ya da kamu hizmetinden yasaklanması veya başkanlık sıfatı veya meclis üyeliğinin sona ermesi hallerinde 46’ncı maddedeki makamlarca belediye başkanı veya başkan vekili ya da meclis üyesi görevlendirilir. Görevlendirilecek kişinin seçilme yeterliğine sahip olması şarttır. Görevden uzaklaştırılan veya tutuklanan belediye meclisi üyesinin istifa etmesi halinde de bu fıkra hükümleri uygulanır. Bu fıkra gereğince belediye başkanı veya başkan vekili görevlendirilen belediyelerde bütçe ve muhasebe iş ve işlemleri valilik onayı ile defterdarlığa veya mal müdürlüğüne gördürülebilir. Bu belediyelerde belediye meclisi, başkanın çağrısı olmadıkça toplanamaz. Meclisin, encümenin ve komisyonların görev ve yetkileri 31 inci maddede belirtilen encümen üyeleri tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi uyarınca başkan vekili seçildikten sonra belediye başkanlığının (a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye kadar görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.”
Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanı görevlendirilmesi” maddesindeki düzenleme ise şöyle:
“Madde 46- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması durumunda, seçim yapılıncaya kadar belediye başkanlığına büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır. Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine sahip olması şarttır.”
