Siber güvenlikte Arnavutluk zirvede, Türkiye 56'ncı sırada

Estonya’da e-Governance Academy (eGA) tarafından hazırlanan küresel endekse göre, Arnavutluk ve Çekya, siber güvenlik alanında dünyanın en güçlü ülkeleri olurken, Almanya, İngiltere ve ABD gibi büyük güçler sıralamada daha geride kaldı.

Türkiye, 100 üzerinden 71,67 puanla 56’ncı sırada yer aldı.

Endekse göre, dünyanın siber saldırılara karşı en güçlü savunmasına sahip ülkesi Arnavutluk olarak belirlendi. Bu küçük Balkan ülkesi, Almanya, İngiltere ve ABD gibi teknoloji ve ekonomi alanında öne çıkan ülkeleri geride bıraktı.

Ulusal Siber Güvenlik Endeksi (NCSI) adlı sıralama, 155 ülke ve bölgeyi siber saldırıları önleme ve bunlara karşılık verme hazırlıkları açısından 100 puan üzerinden değerlendiriyor.

Listenin ilk iki sırasında Arnavutluk ve Çekya yer aldı. Dünyanın en büyük ekonomilerinden bazıları ise beklentilerin oldukça altında kaldı. 

Almanya 13'üncü, ABD 31'inci, İngiltere ise 42'nci sırada bulunuyor. Bu ülkelerin tamamı Moldova, Ürdün ve Kuzey Makedonya gibi daha küçük ülkelerin gerisinde kaldı.

Listenin son sıralarında ise Mikronezya, Palau ve Doğu Timor yer aldı.

NCSI, stratejik, önleyici ve müdahale kapasitesi olmak üzere üç ana kategorideki 12 kapasite alanına dağılmış 49 göstergeden oluşuyor. 

Endeks, siber güvenlik mevzuatı, uzmanlaşmış siber güvenlik birimleri, kriz müdahale planları ve uluslararası işbirliğinin yanı sıra çok sayıda başka kriteri değerlendiriyor.

Dünya genelinde jeopolitik gerilimlerin artmasıyla birlikte siber güvenlik, hükümetler açısından giderek daha önemli bir ulusal güvenlik önceliği haline geliyor. 

Elektrik şebekeleri ve hastanelerden ulaştırma ve finans sistemlerine kadar önemli altyapılar, gittikçe artan siber saldırıların hedefi oluyor.

NCSI yalnızca bir sıralama sunmakla kalmıyor, aynı zamanda ülkelerin kullandığı resmî belgeleri ve kanıtları içeren açık bir veri tabanı niteliği taşıyor. Bu sayede hükümetler savunmalarındaki eksiklikleri tespit ederek yetersiz kalan alanlarda kapasite geliştirebiliyor.

Türkiye 56’ncı sırada

Türkiye, 100 üzerinden 71,67 puanla 56Ncı sırada bulunuyor. Özellikle 2024-2028 Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi ve 2025'te yürürlüğe giren Siber Güvenlik Kanunu, NCSI'nin değerlendirmesinde önemli unsurlar olarak yer alıyor.

Siber güvenlik araştırma ve geliştirmede ise Türkiye 100 üzerinden 100 puan alıyor. Buna karşılık uluslararası siber güvenliğe katkı alanında yüzde 50, eğitim ve meslekî gelişimde yüzde 60 seviyesinde kalıyor. 

Türkiye'nin ulusal siber olaylara müdahale kapasitesi de güçlü: USOM/TR-CERT ülke çapında görev yapan ulusal müdahale ekibi olarak tanınıyor ve Türkiye 2025'te NATO'nun Locked Shields siber savunma tatbikatına katıldı. Türkiye'nin NCSI puanı 2023'te 61,04 iken güncel değerlendirmede 71,67'ye yükseldi. Bu yaklaşık 10,6 puanlık ciddî bir artışa karşılık geliyor.
Dolayısıyla bu rapor açısından Türkiye'yi “siber güvenlikte zayıf” diye nitelendirmek doğru olmaz. Türkiye, daha doğru bir ifadeyle “orta-üst seviyede, ancak Avrupa'nın siber güvenlik liderlerinin gerisinde” yer alıyor.

Arnavutluk neden zirvede?

Arnavutluk, 100 üzerinden 98,33 puan alarak listenin zirvesinde yer aldı. Siber güvenlik alanında genellikle lider ülkeler arasında gösterilmeyen Balkan ülkesi açısından sonuç dikkat çekici!

Arnavutluk, siber politika, uluslararası işbirliği, eğitim ve araştırmayı kapsayan stratejik göstergelerin tamamında tam puan aldı. Hayatî önemdeki altyapıların korunması, tehdit analizi ve veri güvenliği gibi önleyici göstergelerin tamamında da en yüksek puana ulaştı.

Ülkenin tek açığı askeri siber savunma alanında ortaya çıktı. Arnavutluk bu kategoride mevcut puanların üçte ikisini alabildi. Arnavutluk, olaylara müdahale, kriz yönetimi ve siber suçlarla mücadele dahil diğer tüm müdahale göstergelerinde ise tam puan elde etti.

Bu eksikliğin nedeni, Arnavutluk'un askerî siber doktrinini yayımlamamış olması. Söz konusu doktrin, silahlı kuvvetlerin siber operasyonlar yürütürken izleyeceği kuralları belirleyen temel belge niteliğinde.

Arnavutluk'un bugün ulaştığı yüksek seviyenin arkasında ise 2022 yılında İran devlet destekli bilgisayar korsanlarının düzenlediği büyük çaplı siber saldırı bulunuyor. 

Saldırının ardından Tiran, Tahran’la diplomatik ilişkilerini kesmişti.

Kriz, ülke açısından bir gerilemeden ziyade hızlı bir modernizasyon sürecini tetikledi. Yasal çerçeve baştan aşağı yenilenirken savunma operasyonları Ulusal Siber Güvenlik Kurumu altında merkezileştirildi. 

Arnavutluk ayrıca, Avrupa Birliği, ABD ve büyük teknoloji şirketleriyle ortaklıklarını güçlendirdi.

Hükümet, kamu hizmetlerinin yüzde 95'ine ev sahipliği yapan dijital portal e-Albania'nın güvenliğinin artırılmasına da öncelik verdi.

Çekya: Mevzuat ve uygulama gücü

Çekya da Arnavutluk ile aynı şekilde 98,33 puan alarak ikinci sırayı paylaştı. Ancak ülkenin dijital gelişmişlik seviyesi Balkan ülkesinden daha yüksek.

Çekya da askerî siber savunma alanı dışında tüm göstergelerde tam puan aldı. Buradaki tek eksiklik yine yayımlanmış bir askeri siber doktrinin bulunmaması oldu.

Ülkenin siber dayanıklılığı, merkezi bir ulusal stratejiye, kamu ve özel sektör arasındaki yakın koordinasyona ve Ulusal Siber ve Bilgi Güvenliği Ajansına (NUKIB) dayanıyor.

Çekya, AB ve NATO ile desteklenen sistem kapsamında, ortaya çıkan yeni tehditlere karşı ulusal siber güvenlik stratejisini düzenli olarak güncelliyor.

Enerji, sağlık ve finans gibi hayatî sektörlerde faaliyet gösteren şirketlere de kademeli ve sıkı uyum şartları uygulanıyor. Böylece şirketlerin yalnızca temel bilişim güvenliği önlemleriyle yetinmesinin önüne geçiliyor.

Kanada: Güçlü ama iki belirgin eksik

Kanada, 96,67 puanla üçüncü sırada yer aldı. Ancak Arnavutluk ve Çekya'dan farklı olarak Kanada'nın eksikleri daha çeşitli ve belirgin alanlarda ortaya çıktı.

Kanada, dijital altyapı alanında vatandaşların güvenli çevrimiçi işlemler yapmasını sağlayacak ulusal düzeyde tanınmış bir elektronik kimlik (eID) sistemine sahip olmaması nedeniyle puan kaybetti.

Kriz yönetiminde ise büyük çaplı bir siber saldırı sırasında ek siber güvenlik uzmanlarının göreve çağrılmasını sağlayacak resmi bir operasyonel siber rezerv mekanizmasının bulunmaması eksiklik olarak değerlendirildi.

Kanada, bunun dışındaki kategorilerin tamamında tam puan aldı.

Ülkenin güçlü yapısının merkezinde Kanada Siber Güvenlik Merkezi bulunuyor. Sistem, kamu ve özel sektör arasındaki güçlü işbirliği, gelişmiş siber güvenlik uzmanı yetiştirme kapasitesi ve veri egemenliğine verilen önemle destekleniyor.

Estonya: Öncü ülke

Estonya da 96,67 puanla Kanada ile dördüncü sırada yer aldı.

Ülkenin başlıca eksikleri, büyük çaplı siber olaylara yönelik resmî olarak kabul edilmiş ulusal bir kriz yönetim planının bulunmaması ve Arnavutluk ile Çekya'da olduğu gibi yayımlanmış bir askeri siber doktrinin olmaması.

Estonya, 2007 yılında Rusya'ya atfedilen ancak hiçbir zaman resmen kanıtlanmayan büyük çaplı bir siber saldırının ardından benzer bir dönüşüm geçirdi.

Ülke, kamu kurumlarını, özel sektörü ve toplumu bir bütün olarak kapsayan merkezî olmayan bir siber güvenlik modeli geliştirdi. Bu sistemin önemli unsurları arasında yurtdışındaki veri elçilikleri ve kamu-özel sektör ortaklıkları bulunuyor.

Estonya'nın X-Road veri alışveriş platformu ile KSI blok zinciri, ülkenin dijital ekonomisinin temel altyapıları arasında yer alıyor. Hükümet ayrıca toplumun siber güvenlik konusundaki farkındalığını artırmak için yoğun yatırım yapıyor.

Finlandiya: Genel olarak güçlü, ancak koordinasyon açığı var

İlk beşi 95,83 puanla Finlandiya tamamladı. Finlandiya, diğer dört ülkeden farklı olarak askerî siber savunma alanında da tam puan aldı.

Ülkenin iki temel eksikliği bulunuyor. Bunlardan ilki, ulusal siber güvenlik farkındalığı kampanyalarını koordine etmekle açık biçimde görevlendirilmiş tek bir kurumun bulunmaması. İkincisi ise Kanada ve Estonya'da olduğu gibi operasyonel bir siber güvenlik rezervinin bulunmaması.

Finlandiya, ayrı bir gösterge olan Küresel Siber Güvenlik Endeksinde ise dünyada birinci sırada bulunuyor. 

Bu başarı, hükümeti, şirketleri ve vatandaşları bir araya getiren “Kapsamlı Güvenlik” modeline bağlanıyor.

Rusya ile yan yana yaşamanın getirdiği onlarca yıllık güvenlik hassasiyeti ve dünyadaki en yüksek dijital okuryazarlık oranlarından biri, Finlandiya'nın siber güvenlik yaklaşımını daha da güçlendiriyor.

Enerji ve telekomünikasyon şirketleri, ulusal siber savunmanın koordinasyonu amacıyla doğrudan Finlandiya Ulusal Siber Güvenlik Merkezi ile birlikte çalışıyor.