Ateşkes ve belirsizlik sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ABD barış teklifine verdiği yanıtı "kabul edilemez" olarak nitelendirdi.

Trump, abluka altındaki Hürmüz Boğazı'ndan iki geminin geçişine izin verilirken, savaşı sona erdirmek amacıyla ABD'nin barış görüşmeleri önerisine İran'ın verdiği yanıtı reddetti. 

Trump, Truth Social'da “İran'ın sözde 'temsilcileri'nden gelen yanıtı az önce okudum. Hoşuma gitmedi – TAMAMEN KABUL EDİLEMEZ,” diye yazdı; ancak daha fazla ayrıntı vermedi. 

İran devlet medyası, yanıtın tüm cephelerde, özellikle Lübnan'da savaşın sona erdirilmesine ve boğazdan geçen gemilerin güvenliğine odaklandığını belirtti. 

İran devlet televizyonu, bu hayati su yolunun nasıl ve ne zaman yeniden açılabileceğine dair herhangi bir bilgi vermedi. Bu yanıt, İran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere daha tartışmalı konularda görüşmelere başlamadan önce çatışmanın sona erdirilmesini öngören ABD'nin önerisinin ardından geldi. 

İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı, Tahran'ın önerisinin tüm cephelerdeki savaşın derhal sona erdirilmesini, ABD'nin deniz ablukasının durdurulmasını, İran'a yönelik başka saldırı yapılmayacağına dair garantileri ve İran'a yönelik yaptırımların, ABD'nin İran petrol satışlarına getirdiği yasağı da dahil olmak üzere, kaldırılmasını içerdiğini bildirdi. 

Wall Street Journal, isimsiz kaynaklara atıfta bulunarak, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun bir kısmını seyreltmeyi ve geri kalanını üçüncü bir ülkeye aktarmayı önerdiğini yazdı.

Petrol fiyatları arttı

Yatırımcıların Orta Doğu’daki son gelişmeleri değerlendirmesiyle petrol fiyatları seansın erken saatlerinde yükseldi. Hem Brent hem de ABD ham petrolü yüzde 4’ün üzerinde artış kaydetti.

Bu gelişme, Trump’ın İran’daki çatışmayı sona erdirme ve bunun Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticarete etkisini ortadan kaldırmaya yönelik son ABD önerisine Tahran’ın verdiği yanıtı reddetmesinin ardından yaşandı.

Diğer piyasalarda ise ABD vadeli işlemleri hafif düşüş yaşarken, Tokyo'daki Nikkei 225 endeksi, gün içi işlemlerde 63.300'ün üzerinde bir süreliğine yeni bir rekor seviyeye ulaştıktan sonra yüzde 0,4 düşüşle 62.486,84'e geriledi.

Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 4,1 artışla 7.804,71'e yükseldi. Endeks, Samsung Electronics ve bellek yongası üreticisi SK Hynix gibi teknoloji hisselerindeki kazançların öncülüğünde, gün içi tüm zamanların en yüksek seviyesine de ulaştı.

Teknoloji hisseleri ve yapay zekâ konusuna artan ilgi, İran'la ilgili gerginliğe rağmen Japonya ve Güney Kore piyasalarını destekledi; Nikkei 225 ve Kospi endeksleri geçtiğimiz ay sırasıyla yüzde 10 ve yüzde 30'un üzerinde yükseldi.

Trump Pekin'e gidiyor

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in daveti üzerine 13-15 Mayıs günleri arasında Çin’e resmi ziyarette bulunacak. 

Pekin yönetimi, yaptığı açıklamada, ziyaretin iki ülke arasındaki ticaret ilişkileri ve İran dosyasının gölgesinde düzenleneceğini bildirdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, “Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in daveti üzerine ABD Başkanı Donald J. Trump 13-15 Mayıs arasında Çin’e resmi ziyarette bulunacaktır” denildi.

Beyaz Saray’a göre, Trump’ın ziyareti kapsamında Şi ile baş başa görüşme, resmî karşılama töreni ve Pekin’deki UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Cennet Tapınağını ziyaretinin yanı sıra devlet yemeği ve çalışma öğle yemeği düzenlenecek.

Washington yönetiminin görüşmelerde özellikle ticaret anlaşmazlıkları ve İran konusunu gündeme getirmesi bekleniyor. ABD tarafı, Çin’in İran üzerindeki ekonomik etkisini kullanarak Tahran’ı Washington ile anlaşmaya zorlamasını talep ediyor. 

Çin ise İran petrolünün başlıca müşterileri arasında yer alıyor.

Trump, daha önce, Şi ile ilişkilerini sık sık övmüş, iki ülke arasındaki bağların “oldukça iyi” olduğunu söylemişti. Ancak Washington ile Pekin arasında gümrük tarifeleri, Tayvan meselesi ve Çin’in İran ile ilişkileri gibi başlıklarda ciddi görüş ayrılıkları sürüyor.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Yardımcısı Anna Kelly, ziyaretin “büyük sembolik önem” taşıdığını belirtirken, Trump’ın “ABD adına yeni anlaşmalar sağlamayı hedeflediğini” söyledi.

Trump’ın Çin ziyareti başlangıçta mart sonu veya nisan başı için planlanmıştı, ancak İran savaşı nedeniyle ertelenmişti. 

Ziyaret, Trump’ın Kasım 2017’deki ilk dönem gezisinden bu yana görevdeki bir ABD başkanının Çin’e yapacağı ilk ziyaret olacak.