Macaristan’da muhalefetin seçim zaferi

Macaristan Başbakanı Viktor Orban, bugün yapılan seçimlerin ardından sonucu “acı verici” olarak nitelendirerek yenilgiyi kabul etti ve muhalefeti tebrik etti.

Budapeşte’de destekçilerine seslenen Orban, “Kazanan partiyi tebrik ettim. Bundan sonra muhalefetten Macar milletine hizmet edeceğiz” dedi.

Peter Magyar da Facebook üzerinden, “Başbakan Viktor Orban az önce beni arayarak zaferimiz için tebrik etti” paylaşımını yaptı. 

Orban’ın 16 yıllık iktidarı, bugün yapılan seçimlerde alınan ağır yenilgiyle sona erdi. Sonuçların Avrupa’dan Washington’a ve Moskova’ya kadar siyasî yankılar yaratması bekleniyor.

Avrupa Birliği’nin en tartışmalı liderlerinden biri olarak görülen Orban, aynı zamanda ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkileriyle biliniyordu.

Oyların yüzde 81’inden fazlası sayılırken, muhalefet lideri Peter Magyar’ın Tisza Partisi’nin 199 sandalyeli parlamentoda 137 sandalyeye ulaşması bekleniyor.

Orban’ın Fidesz Partisi’nin ise 55 sandalye civarında kalması öngörülüyor.

Orban, sonuçların netleşmesinin ardından gözyaşları içinde yenilgiyi kabul ederek, “Nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın, ülkemize ve Macar milletine muhalefetten de hizmet edeceğiz” dedi.

“İlliberal sistem” için dönüm noktası

Oluşması beklenen bu tablo, Magyar’a Parlamento’da üçte iki çoğunluk sağlayarak, Orban döneminin temelini oluşturan “illiberal demokrasi” yapısının tersine çevrilmesini sağlayabilir.

Bu çoğunluk, yargı sistemi, devlet şirketleri ve medya üzerindeki hükümet kontrolünün zayıflatılmasına imkân tanıyabilir.

Brüksel ve Washington’dan tepkiler

Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, sonucu memnuniyetle karşılayarak, “Avrupa’nın kalbi bu gece Macaristan’da daha güçlü atıyor” dedi.

Orban’ın yenilgisi, onu Avrupa’da örnek model olarak gören ABD’deki MAGA hareketi için de önemli bir siyasî darbe olarak değerlendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump ve ekibinin verdiği açık desteklere rağmen, sonuçları ekonomik sıkıntılar, yolsuzluk iddiaları ve kamuoyu memnuniyetsizliği belirledi.

Yeni dönem ve geniş yetkiler

Tisza Partisi’nin elde etmesi beklenen üçte iki çoğunluk, yeni hükümete anayasal değişiklik yapma gücü veriyor. 

Bu durum, dondurulan Avrupa Birliği fonlarının serbest bırakılması için gerekli yargı reformlarının yapılmasına da olanak sağlayabilir.

Ayrıca muhalefet, Fidesz’e yakın medya yapısının zayıflatılmasını, devlet varlıklarının yeniden düzenlenmesini ve seçim sisteminde değişiklik yapılmasını gündemine alabilir.

Bu gelişme, Macaristan’da yıllardır süren siyasî düzenin köklü biçimde değişmesi ve ülkenin yeniden liberal demokratik yapıya yönelmesi ihtimalini güçlendiriyor.

Avrupa için kritik seçim

Seçim, Avrupa’nın bu yılki hayatî oylamalarından biri olarak görülüyordu. Sonuçların, Macaristan’ın Avrupa Birliği içindeki konumu ve Batı ile ilişkileri üzerinde önemli etkiler yaratması bekleniyor.

16 yıldır iktidarda olan Orban, AB ile sık sık gerilim yaşarken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yakın ilişkileriyle biliniyordu.

Magyar, seçim kampanyası boyunca oylamayı “Doğu ile Batı arasında bir tercih” olarak niteledi ve seçimi kazanması halinde yolsuzlukla mücadele edeceğini ve Macaristan’ı Avrupa ile daha uyumlu bir çizgiye taşıyacağını söyledi.

45 yaşındaki Magyar, kısa sürede yükselerek Orban’ın en güçlü rakibi haline geldi.

Tartışmalar ve iddialar

Seçim sürecinde her iki taraf da usulsüzlük iddialarında bulundu. İktidar cephesi, seçim ihlallerine ilişkin çok sayıda bildirim yaptığını belirtirken, muhalefet de benzer kaygıları dile getirdi.

Uluslararası basında yer alan bazı haberlerde Rusya’nın seçimlere müdahale etmeye çalıştığı iddia edilirken, Orban ise Ukrayna ve bazı AB ülkelerini sürece müdahale etmekle suçladı.

İktidardaki Fidesz’in 62 yaşındaki lideri Orban’ın yenilgisi kesinleşirse, bu sonuç Macaristan’da 16 yılı aşkın süredir devam eden siyasî dönemin sonu anlamına gelecek.

Peter Magyar: Fidesz'den Orban’a rakip

Birkaç yıl öncesine kadar Macaristan’da iktidardaki Fidesz çevresinin bir parçası olan Peter Magyar, seçimlerde Başbakan Viktor Orban’ın 16 yıllık kesintisiz iktidarını sona erdirebilecek en güçlü rakip olarak öne çıktı.

Son iki yılda Macar siyasetinde neredeyse bilinmeyen bir isimden en büyük muhalefet figürüne dönüşen Magyar, dikkat çekici bir yükseliş sergiledi.

İktidara yakın bir geçmiş

Muhafazakâr bir ailede doğan Magyar’ın dedesi tanınmış televizyoncu ve hukukçu Pal Erőss, vaftiz babası ise eski Cumhurbaşkanı Ferenc Madl’dı. Hukuk eğitimini tamamladıktan sonra Fidesz çevrelerine yakın bir kariyer izledi.

Üniversite yıllarında, bugün Başbakanlık Ofisi Bakanı olan Gergely Gulyas ile tanıştı. Bu bağlantı, onu daha sonra evleneceği Judit Varga ile bir araya getirdi. Varga, Orban hükümetinde Adalet Bakanı olarak görev yaptı.

Magyar, bir dönem Brüksel’de diplomatik görev üstlendi, ardından devlet şirketlerinde üst düzey pozisyonlarda yer aldı. Çift, 2023 yılında boşandı.

Skandalla başlayan çıkış

Magyar’ın kamuoyundaki yükselişi, 2024 başında patlak veren bir af skandalıyla başladı. Bir çocuk istismarcısının suç ortağının affedilmesi büyük tepki çekerken, kriz Cumhurbaşkanının istifasına ve Judit Varga’nın siyaseti bırakmasına yol açtı.

Fidesz yönetimi sorumluluğu Varga’ya yüklerken, Magyar, sosyal medyada hükümeti sert şekilde eleştirdi. Paylaşımında yolsuzluk iddialarını gündeme getirerek, görev yaptığı dönemde Orban’a yakın isimlere ayrıcalık tanınması yönünde baskı gördüğünü öne sürdü.

Bu çıkış, Fidesz ile bağlarının kopmasına neden oldu.

Hızlı yükseliş

Magyar’ın Partizan kanalına verdiği röportaj, popülaritesinin hızla artmasında dönüm noktası oldu. Kısa süre içinde Budapeşte’de düzenlediği mitinglere on binlerce kişi katıldı.

Daha sonra Tisza Partisi’nin başına geçen Magyar, 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde milletvekili seçildi. Partisi, iktidar cephesinin ardından ikinci sırada yer aldı.

Bu sonuç, seçmenlerin geleneksel muhalefete olan güveninin zayıfladığını ortaya koydu.

İddialara rağmen güçlü destek

Magyar hakkında aile içi şiddet, casusluk ve uyuşturucu kullanımı gibi çeşitli iddialar ortaya atıldı. Ayrıca parti programına ait olduğu öne sürülen bazı belgelerin doğruluğu teyit edilemedi.

Magyar, 2025 başında ise kendisine ait olduğu iddia edilen gizli çekilmiş bir görüntüyle şantaja uğradığını öne sürdü. Fidesz yetkilileri bu iddiayı reddetti.

Tüm bu tartışmalara rağmen anketler, Magyar’ın desteğinin büyük ölçüde korunduğunu gösteriyor.

Seçim vaatleri

Seçim kampanyası boyunca ülkeyi dolaşan Magyar, kamu hizmetlerini iyileştirme ve Avrupa Birliği tarafından dondurulan milyarlarca avroluk fonun serbest bırakılmasını sağlama sözü verdi.

Magyar, LGBTQ hakları konusundaki tutumu belirsizliğini korurken, göç politikalarında Orban’dan bile daha sert bir çizgi benimsiyor. Hükümetin misafir işçi programını sona erdireceğini ifade ediyor.

Magyar, seçmenlere “Batı kimliğine sahip, Hristiyan-muhafazakâr değerlere dayanan ancak yolsuzluktan arınmış işleyen bir devlet” vaadi sunuyor.